01.07.07
Türkiye’deki İnsan Hakları Birlikleri
Yazan: ya basta viva zapatista
Geçen hafta ülkemizdeki ulusal ve uluslararası insan hakları örgütlerinin en bilinenleri hakkında kısaca bilgiler vermeye çalışmıştık.Bu haftaki yazımızı da onun devamı niteliğinde yazmayı düşündüm.Bu hafta ülkemizde oluşturulan, insan hakları örgütlerinin bir araya gelerek var ettiği çeşitli platformlardan bahsedeceğiz.Tabi bu kez yerimiz kaldığı ölçüde bu platformların sıkıntılarından da dem vuracağız.
Öncelikle 2005 yılında dört insan hakları örgütü tarafından kurulan ve kısa adı İHOP olan yapıdan bahsetmekte fayda görüyorum.İnsan Hakları Ortak Platformu (İHOP) uzun uğraşlar sonucu 2005 yılında faaliyetlerine başladı.Uzun uğraşlar sonucu kuruldu, çünkü çok farklı yapıların bir araya gelişi, bunların eylemliliklerde uzlaşması ve en önemlisi birbirlerini tanıması gerekiyordu.İHOP’un kurucu örgütleri İnsan Hakları Derneği , Mazlum-Der, Helsinki Yurttaşlar Derneği ve Uluslararası Af Örgütü Türkiye Yapısı idi.Türkiye İnsan Hakları Vakfı ilk başlarda yer aldıysa da kurucular arasında olmaktan vazgeçti ve şu anda da platformun üyesi değil.
İHOP misyonunu şu şekilde ifade etmekte:
” İHOP, Türkiye’de devletin insan hakları ve temel özgürlükleri koruma ve geliştirme temel sorumluluğunu yerine getirmesi için, insan hakları ve temel özgürlüklere saygıyı geliştirme ve bu hakların ulusal ve uluslararası düzeyde tanıtma, insan hakları ve temel özgürlüklerin hukuki ve uygulama düzeyinde hayata geçirilmesi için inceleme, araştırma, saptama, değerlendirme, kamuoyu oluşturma yönünde faaliyet ve çaba gösteren kişi, grup ve sivil toplum örgütlerinin oluşturduğu insan hakları hareketinin, insan hak ve özgürlüklerin korunması, geliştirilmesi ve hukukun üstünlüğü ilkesinin hayata geçirilmesinde önemli bir rol oynadığına inanmaktadır.
Bu çerçevede İHOP misyonunu, Türkiye’deki insan hakları hareketinin kapasitesini, unsurları arasındaki işbirliğini ve genel etkisini güçlendirmek olarak tanımlamıştır.
Bu çerçevede İHOP,
insan hakları örgütlerinin kendi aralarında ve insan hakları hareketi içinde yer alan unsurların arasında diyalogun ve dayanışmanın güçlendirilmesinin önemine inanır.
insan haklarının her alanında sivil toplum ve sivil toplumun örgütlü kesimlerinin yasama ve yürütmeden sorumlu kamu otoritelerine görüşlerini açıklamaları, bilgi alışverişinde bulunmaları olanağının sağlandığı açık, şeffaf ve düzenli diyalog ortamlarının yaratılmasının insan haklarına dayalı politikaların geliştirilmesi ve uygulanmasında ve katılımcı demokrasinin geliştirilmesinde öncelikli bir rol oynadığına inanır.”
Görüldüğü üzere İHOP ortak bir eylemlilik yapma amacı gütse de asıl olarak örgütlerin kapasitelerinin gelişimi için çalışmaktadır.Zaten o nedenden dolayıdır ki kısa süreli olması gereken platformun resmi adı Kapasite Geliştirme Derneği olarak resmileşmiştir; fakat hala İHOP ismi kullanılmaktadır.Şu andaki dönem sözcülüğünü ise Mazlum-Der genel başkanı Av. Ayhan Bilgen üstlenmiştir.
İHOP’un finansörlüğünü Danimarka İnsan Hakları Enstitüsü yapmaktadır.İHOP şu anda ”düşünceye özgürlük” kampanyası dışında adından bahsettirememiştir.Genel olarak bir sıkıntı ve işlemezlik içinde olduğu açıktır; ancak belki de henüz yeni olan bu örgüte biraz daha şans vermek gerekmektedir.
Kuruluşta alınan karar gereği platforma ilk yıl içinde başka örgütler alınmayacaktı.Özellikle kadın, çocuk, mülteci, hukuk gibi alanlarda çalışan örgütlerin de bu platforma dahil olmaları isteniyordu.Bakalım bu sene yeni katılımlar gerçekleşebilecek mi?
İHOP gibi bir başka birleşme ise Uluslararası Ceza Mahkemesi Türkiye Koalisyonu (UCM-K)’dur.UCM-K’nın kuruluşunda İHD, HYD, TİHV, UAÖ Türkiye, Mazlum-Der , Diyarbakır Barosu, İHGD örgütleri yer aldı.Bunlara ek olarak geçen ay içinde TOHAV koalisyona katıldı.Koalisyonun amacı Türkiye’nin Roma Statüsü’nü onaylayarak UCM (International Criminal Court-ICC)’ye taraf olmasını sağlamaktır.Bu amaçla çalışmalarına başlayan koalisyon maddi desteğini uluslararası UCM koalisyonundan (CICC) almaktadır.Uluslararası koalisyonda şu anda iki binden fazla hükümetdışı örgüt vardır.Yakın bir süreçte UCM-K’nın üye sayısının çoğalmaması için bir neden olmaması gerek.Ancak aynı İHOP’da olduğu gibi UCM-K’da da bir işleyiş ve hantallık sorunu olduğu aşikar.
İHD, Mazlum-Der, HYD, UAÖ Türkiye bundan birkaç yıl önce Mülteci Platformu’nun da kuruluşunu yapmışlardı.BMMYK (UNHCR) ile de beraber çalışmalara imza atacaklardı, fakat bir süre sonra platform işlemez hale gelmiş ve amacını gerçekleştirememişti.Hatta platform şu anda bile dağıtılmış gözükmese de varlığı şüpheli durmakta.
Bu tipte çeşitli örgütlerin bir araya gelerek oluşturduğu birçok yapı işlemeye çalışırken sorunlarda yaşıyor.Bu sorunlar kimi zaman siyasi farklılıklardan, kimi zaman maddi sorunlardan, kimi zaman da eylemlilik tarzlarından, örgütlerin kendi çeşitliliklerinden kaynaklanıyor.Şu anda yukarda saydıklarımızdan başka CEDAW Türkiye Koalisyonu, TCK Kadın Platformu, Uluslararası Çocuk Hakları Merkezi (ICC) gibi birçok yapı mevcut ve çalışmaya devam ediyor.Bu yapıların güç birliklerine girmeleri, belirli konularda yetkinleşme ve çaba sarf etmeleri oldukça önemli ve güzel örnekler olarak önümüzde duruyor.Yapılması gereken bu örgütlerin içlerinde yer alarak aktif yurttaş olma yolunda adımlar atarak destek olmaktan geçiyor zannımca.Onun haricinde bu çalışmaların genel insan hakları konularına etkisi olacağını düşünmek gerekiyor ve bu yolla diğer kazanımları da elde etmek mümkün olacaktır.
Bu haftalık da benden bu kadar, saygılar.
NOT:Yazılarım hakkında olumlu olumsuz her türlü eleştiriyi kulusoy83@yahoo.com adresine gönderebilirsiniz.Yorumlar kısmında yazmak istemeyen arkadaşlar için duyurulur.